تبلیغات
شهر و شهرساز - شهرسازی : مفهوم محله و محله در ایران
پنجشنبه 5 اسفند 1389

شهرسازی : مفهوم محله و محله در ایران

   نوشته شده توسط: حسین جوانان    

مفهوم محله:
محله به عنوان یک واحد شهری می‌تواند تعاریف گوناگونی داشته باشد، محله توسط رشته‌های گوناگون علمی که با شهر سر و کار داشته‌اند تعریف شده‌ است. جامعه‌شناسان، جغرافیدانان، روانشناسان، طراحان شهری و... سعی کرده‌اند تا از دیدگاه خود تعاریفی در مورد محله ارائه دهند. در اینجا تعایرف عمومی از محله ارائه خواهد شد.

«محله واحد فیزیکی و اجتماعی با سازمان‌های اجتماعی که بزرگ‌تر از خانوار و کوچک‌تر از شهر می‌باشد.» (1985. Kurpat)
«محلات قسمت‌هایی از شهر هستند که میان‌اندازه و یا بزرگ باشند. باید واجد دو بعد باشند. تا ناظر احساس کند وارد آن شده است.» (لینچ، 1383)
«محله مفهومی جغرافیایی و اجتماعی است. از نظر فیزیکی قسمتی از شهر است که به وسیله مرزهایی مشخص شده است. که این مرزها می‌توانند شبکه راه‌ها، راه‌آهن، رودخانه، کانال‌ها، فضاهای باز باشند و دارای گونه‌های یکسانی از واحدهای مسکونی است، و یک مرکز تجاری در مرکز آن قرار دارد. از نظر اجتماعی دارای ساکنینی است که از نظر طبقه اجتماعی و یا قومیت دارای تشابه می‌باشند.» (1989, Mitchell)
«محله همان چیزی است که ساکنین آن را محله می‌دانند.» (1981, Downs)
«محله ناحیه‌ای است که آشنایی با آن باعث آسودگی خاطر می‌گردد و هرچه شما از خانه به طرف لبه‌های محله می‌روید آشنایی شما با مردم و مکان‌ها کمتر می‌شود.» (1985, Kurpat)
«محله‌ شهری به عنوان بخشی از شهر تعریف می‌شود که دارای لبه‌های کارکردی یا فضایی هویتمند و ترکیب عملکردهای کوچک مقیاس باشد. یک محله شهری معمولاً متشکل از، بیش از یک واحد همسایگی است. (2005, Philine Gaffron and others)
جایگاه مفهوم محله در شهرسازی:
مفهوم محله در برنامه‌ریزی و طراحی شهری از آن روی جایگاهی ویژه می‌یابد که با القای هویت به آن می‌توان حس تعلق به مکان و به نوعی حس جا و هویت شهروندان را تقویت نمود. «سهم مهمی از سطح شهرها را ساختمان‌ها و محله‌های مسکونی می‌پوشاند؛ از این رو کیفیت آن‌ها تأثیر مهمی در سیما و منظر عمومی شهر دارد. در واقع در نگاه اول هر شهر از ویژگی‌های محله‌های مسکونی آن می‌توان شناخت. روند توسعه‌های موجود در شهرهای محله‌های مسکونی آن می‌توان شناخت. روند توسعه‌های موجود در شهرهای ما، به ویژه شهرهای بزرگ نشان می‌دهد که مناطق مسکونی به دلیل توسعه نابسامان و مغشوش، در معرض از دست دادن شخصیت و هویت دیرینه خود قرار گرفته‌اند.» (برک‌پور، 1380) لذا شهرساز امروز ایران باید علاوه بر وظایف همیشگی یک شهرساز، کاستی‌هایی که در دهه‌های اخیر به فراموشی سپرده شدن را نیز جبران کند.
پایداری هویت در محله با ارجاع به ریشه‌ها و خاستگاه‌های قدیمی آن قابل دستیابی است.«هویت سیمای مجموعه خصلت‌های بصری، کالبدی و معماری است که به صورت غالب در سیمای محله تداوم دارد... به عبارت دیگر منظور همان ارزش‌های محیطی است که در مناطق مسکونی گذشته وجود داشته ومردم با آن خو گرفته‌اند. نظم فضاهای پر و خالی، خوانایی فضا و سیمای محله‌ای و کیفیت‌های بصری مناطق مسکونی گذشته از جمله ارزش‌هایی هستند که در ذهن مردم نقش بسته‌اند. در واقع، مجموعه این‌ها هویت محله‌های مسکونی را شکل می‌دهند و نیاز به بقا و پایداری آن را ضروری می‌نمایند.» (برک‌پور، 1380)
ویژگی‌های محله ایرانی:
چنان چه مفهوم محله را به شکلی که در تاریخ ایران مشهود است، تنها منحصر به شهرسازی اسلامی یا ایرانی بدانیم باید ویژگی‌های آن را نیز در همین شهرسازی بیابیم. «در سرزمین‌های اسلامی، شهر مجموعه‌ای است از محلات متجانس و همگن که براساس روابط، مناسبات، شکل و وابستگی‌های قومی، مذهبی و حرفه‌ای یا سرزمینی، در مکانی مشخص متجمع شده و هویت و اصالت خود را سال‌ها به همین صورت نگاه داشته‌اند.» (مشهدی‌زاده دهاقانی، 1383)
همچنین فلامکی (1383) در مورد اصول زندگی محله‌ای شهرهای ایران پنج خصوصیت ذکر می‌کند که عبارتند از: 1ـ هر یک از محلات مسکونی شهرها از خود یاری و استقلال سکونتی مشروط و محدود برخوردارند. 2ـ نوع زندگی اجتماعی محدود و مستقل از بازار (و تحرک اقتصادی، سیاسی و اجتماعی آن) در طرح شهر و محلات مسکونی وجود دارد. 3ـ در مقابل مجموعه فضایی بازار، به عنوان فضای عمومی برای همه شهروندان و برای تازه‌واردان به شهر ـ‌ محلات مسکونی دارای حجاب سکونتی خاص است. 4ـ به خاطر ویژگی‌های سنتی بالقوه‌ای که نزد خانواده‌های ساکن در محلات مسکونی وجود دارد، رفتار اجتماعی ساکنان در محله شکل خاص می‌یابد. و هر فرد معرف شخصیتی است عاری از بی‌رنگی 50 همزیستی متشکل خانواده‌های ساکن یک محله از وقایع تاریخی و اتفاقی غیرمنتظره شهری منطقه‌ای تأثیر می‌پذیرد. وی اضافه می‌کند که تنها در لحظه‌هایی زندگی مردم شهرها آرام و در رفاه است که همه اصول ذکر شده به نحوی شایسته اعمال می‌شود. ولی در هر حال، تداوم فکری و نیاز به اتکا بر این اصول را در لحظه‌هایی که شهر و محلات آن دچار بحران هستند، همیشه می‌توان به عنوان پدیده‌های خاص زندگی محله‌ای در شهرهای ایران بازشناخت.

فهرست منابع :
برك پور ؛ ناصر – پایداری هویت در محله های مسكونی – گفتگو با كامران ذكاوت – مجله شهرداری ها – شماره 25 – تهران – 1380
توسلی ؛ محمود – ساخت شهر ومعماری در اقلیم گرم و خشك ایران – انتشارات پیام – تهران – 1381
حدادان یزدی ؛ كیمیا – ساماندهی فضای دو گذر تاریخی در بافت قدیم كاشان – پایان نامه كارشناسی – دانشكده هنرهای زیبا – دانشگاه تهران – تهران – 1383
خلیلی ماهانی ؛ محمدرضا – مرمت و باززنده سازی محله بازار میدان ... قلعه كرمان– پایان نامه كارشناسی شهر سازی – دانشكده هنرهای زیبا – دانشگاه تهران – تهران – 1381
رضوی ؛ حامده – روانبخشی بافت كهن كاشان – پایان نامه كارشناسی شهر سازی – دانشكده هنرهای زیبا – دانشگاه تهران – تهران – 1382
علوی تبار ؛ علیرضا – بررسی الگوی مشاركت شهروندان در اداره امور شهر ها – جلد اول – سازمان شهرداری های كشور – تهران – 1382
فلامكی ؛ محمد منصور – فردایی برای یك ربع قرن تجربه مرمت شهری در ایران – مجله هفت شهر – شماره 2 – وزارت مسكن و شهرسازی – سازمان عمران و بهسازی – 1380
لینچ ؛ كوین – سیمای شهر – ترجمه منوچهر مزینی– انتشارات دانشگاه تهران – چاپ ششم – تهران – 1383
مشهید یزاده دهاقانی ؛ ناصر – تحلیلی از ویژگی های برنامه ریزی شهری در ایران – انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران – تهران – 1383


buy levitra 10mg
پنجشنبه 19 مهر 1397 10:01 ق.ظ

Great write ups. Kudos!
levitra 20 mg buy levitra online generic levitra levitra 10 mg kopen levitra 10 mg kopen vardenafil levitra online levitra prices levitra 20 mg cheap 20mg levitra
Cialis pills
سه شنبه 10 مهر 1397 06:22 ق.ظ

Many thanks! Good stuff!
when can i take another cialis we choice cialis pfizer india cialis cost cialis professional yohimbe cialis australian price cialis sale online buy brand cialis cheap canadian cialis does cialis cause gout acheter cialis kamagra
Buy generic cialis
شنبه 7 مهر 1397 12:45 ق.ظ

You actually reported it effectively.
cialis free trial only best offers 100mg cialis cialis kaufen wo calis cialis generico prix cialis once a da wow cialis tadalafil 100mg only now cialis 20 mg rx cialis para comprar the best site cialis tablets
cialisvonline.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 07:16 ب.ظ

Many thanks! I value it!
buy original cialis side effects of cialis cialis 20 mg cialis generisches kanada cialis farmacias guadalajara cialis prezzo in linea basso cialis professional from usa cialis daily cialis in sconto buying cialis overnight
viagravonline.com
سه شنبه 27 شهریور 1397 04:09 ب.ظ

Kudos. An abundance of postings!

tadalafil 5mg buying cialis overnight cialis online overnight cialis tadalafil when will generic cialis be available generic cialis with dapoxetine cialis 20 mg best price miglior cialis generico trusted tabled cialis softabs cost of cialis per pill
canadian pharmacies that are legit
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:26 ب.ظ

Seriously lots of great info!
canadian medications online canadian pharmacies that ship to us canadian prescription drugstore canadian viagra canada medication prices canada online pharmacy online canadian pharmacies online pharmacies india order canadian prescriptions online drugstore online india
viagra prices
سه شنبه 13 شهریور 1397 04:32 ق.ظ

Nicely put. Many thanks.
where to buy viagra safely online buy viagra online using paypal online pharmacy for viagra viagra buy viagra online pharmacy viagra buy viagra usa online viagra buy viagra how to buy cheap sildenafil uk can you purchase viagra online online viagra uk
http://cialisvu.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 02:24 ق.ظ

With thanks, Ample postings!

cheap cialis cialis without a doctor's prescription canadian drugs generic cialis dosagem ideal cialis cialis sans ordonnance costo in farmacia cialis cialis 20 mg venta cialis en espaa tadalafil 20mg cost of cialis per pill
viagraessale.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 01:12 ب.ظ

Regards. An abundance of advice.

cialis for sale south africa prices for cialis 50mg what is cialis what is cialis dose size of cialis how to purchase cialis on line brand cialis nl tadalafil get cheap cialis generic cialis at the pharmacy
http://viabiovit.com/buying-viagra-in-the-uk.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 03:34 ق.ظ

This is nicely expressed! !
how to get viagra uk cheap viagra buy discount viagra online viagra uk price find viagra online cheap online pharmacy usa sildenafil and viagra online pharmacy viagra uk how to find viagra online pharmacy usa viagra
cialisvv.com
دوشنبه 22 مرداد 1397 12:08 ب.ظ

Really a lot of wonderful advice!
purchasing cialis on the internet cialis online holland viagra vs cialis calis cialis diario compra click here take cialis enter site natural cialis if a woman takes a mans cialis achat cialis en europe cialis e hiv
BHW
جمعه 1 اردیبهشت 1396 07:40 ق.ظ
I do not even know how I stopped up here, however I thought this submit used
to be good. I do not understand who you might be but certainly you are going to a famous blogger for
those who aren't already. Cheers!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
قیمت زنده طلا و سکه