تبلیغات
شهر و شهرساز - شهرسازی : مفهوم محله و محله در ایران
پنجشنبه 5 اسفند 1389

شهرسازی : مفهوم محله و محله در ایران

   نوشته شده توسط: حسین جوانان    

مفهوم محله:
محله به عنوان یک واحد شهری می‌تواند تعاریف گوناگونی داشته باشد، محله توسط رشته‌های گوناگون علمی که با شهر سر و کار داشته‌اند تعریف شده‌ است. جامعه‌شناسان، جغرافیدانان، روانشناسان، طراحان شهری و... سعی کرده‌اند تا از دیدگاه خود تعاریفی در مورد محله ارائه دهند. در اینجا تعایرف عمومی از محله ارائه خواهد شد.

«محله واحد فیزیکی و اجتماعی با سازمان‌های اجتماعی که بزرگ‌تر از خانوار و کوچک‌تر از شهر می‌باشد.» (1985. Kurpat)
«محلات قسمت‌هایی از شهر هستند که میان‌اندازه و یا بزرگ باشند. باید واجد دو بعد باشند. تا ناظر احساس کند وارد آن شده است.» (لینچ، 1383)
«محله مفهومی جغرافیایی و اجتماعی است. از نظر فیزیکی قسمتی از شهر است که به وسیله مرزهایی مشخص شده است. که این مرزها می‌توانند شبکه راه‌ها، راه‌آهن، رودخانه، کانال‌ها، فضاهای باز باشند و دارای گونه‌های یکسانی از واحدهای مسکونی است، و یک مرکز تجاری در مرکز آن قرار دارد. از نظر اجتماعی دارای ساکنینی است که از نظر طبقه اجتماعی و یا قومیت دارای تشابه می‌باشند.» (1989, Mitchell)
«محله همان چیزی است که ساکنین آن را محله می‌دانند.» (1981, Downs)
«محله ناحیه‌ای است که آشنایی با آن باعث آسودگی خاطر می‌گردد و هرچه شما از خانه به طرف لبه‌های محله می‌روید آشنایی شما با مردم و مکان‌ها کمتر می‌شود.» (1985, Kurpat)
«محله‌ شهری به عنوان بخشی از شهر تعریف می‌شود که دارای لبه‌های کارکردی یا فضایی هویتمند و ترکیب عملکردهای کوچک مقیاس باشد. یک محله شهری معمولاً متشکل از، بیش از یک واحد همسایگی است. (2005, Philine Gaffron and others)
جایگاه مفهوم محله در شهرسازی:
مفهوم محله در برنامه‌ریزی و طراحی شهری از آن روی جایگاهی ویژه می‌یابد که با القای هویت به آن می‌توان حس تعلق به مکان و به نوعی حس جا و هویت شهروندان را تقویت نمود. «سهم مهمی از سطح شهرها را ساختمان‌ها و محله‌های مسکونی می‌پوشاند؛ از این رو کیفیت آن‌ها تأثیر مهمی در سیما و منظر عمومی شهر دارد. در واقع در نگاه اول هر شهر از ویژگی‌های محله‌های مسکونی آن می‌توان شناخت. روند توسعه‌های موجود در شهرهای محله‌های مسکونی آن می‌توان شناخت. روند توسعه‌های موجود در شهرهای ما، به ویژه شهرهای بزرگ نشان می‌دهد که مناطق مسکونی به دلیل توسعه نابسامان و مغشوش، در معرض از دست دادن شخصیت و هویت دیرینه خود قرار گرفته‌اند.» (برک‌پور، 1380) لذا شهرساز امروز ایران باید علاوه بر وظایف همیشگی یک شهرساز، کاستی‌هایی که در دهه‌های اخیر به فراموشی سپرده شدن را نیز جبران کند.
پایداری هویت در محله با ارجاع به ریشه‌ها و خاستگاه‌های قدیمی آن قابل دستیابی است.«هویت سیمای مجموعه خصلت‌های بصری، کالبدی و معماری است که به صورت غالب در سیمای محله تداوم دارد... به عبارت دیگر منظور همان ارزش‌های محیطی است که در مناطق مسکونی گذشته وجود داشته ومردم با آن خو گرفته‌اند. نظم فضاهای پر و خالی، خوانایی فضا و سیمای محله‌ای و کیفیت‌های بصری مناطق مسکونی گذشته از جمله ارزش‌هایی هستند که در ذهن مردم نقش بسته‌اند. در واقع، مجموعه این‌ها هویت محله‌های مسکونی را شکل می‌دهند و نیاز به بقا و پایداری آن را ضروری می‌نمایند.» (برک‌پور، 1380)
ویژگی‌های محله ایرانی:
چنان چه مفهوم محله را به شکلی که در تاریخ ایران مشهود است، تنها منحصر به شهرسازی اسلامی یا ایرانی بدانیم باید ویژگی‌های آن را نیز در همین شهرسازی بیابیم. «در سرزمین‌های اسلامی، شهر مجموعه‌ای است از محلات متجانس و همگن که براساس روابط، مناسبات، شکل و وابستگی‌های قومی، مذهبی و حرفه‌ای یا سرزمینی، در مکانی مشخص متجمع شده و هویت و اصالت خود را سال‌ها به همین صورت نگاه داشته‌اند.» (مشهدی‌زاده دهاقانی، 1383)
همچنین فلامکی (1383) در مورد اصول زندگی محله‌ای شهرهای ایران پنج خصوصیت ذکر می‌کند که عبارتند از: 1ـ هر یک از محلات مسکونی شهرها از خود یاری و استقلال سکونتی مشروط و محدود برخوردارند. 2ـ نوع زندگی اجتماعی محدود و مستقل از بازار (و تحرک اقتصادی، سیاسی و اجتماعی آن) در طرح شهر و محلات مسکونی وجود دارد. 3ـ در مقابل مجموعه فضایی بازار، به عنوان فضای عمومی برای همه شهروندان و برای تازه‌واردان به شهر ـ‌ محلات مسکونی دارای حجاب سکونتی خاص است. 4ـ به خاطر ویژگی‌های سنتی بالقوه‌ای که نزد خانواده‌های ساکن در محلات مسکونی وجود دارد، رفتار اجتماعی ساکنان در محله شکل خاص می‌یابد. و هر فرد معرف شخصیتی است عاری از بی‌رنگی 50 همزیستی متشکل خانواده‌های ساکن یک محله از وقایع تاریخی و اتفاقی غیرمنتظره شهری منطقه‌ای تأثیر می‌پذیرد. وی اضافه می‌کند که تنها در لحظه‌هایی زندگی مردم شهرها آرام و در رفاه است که همه اصول ذکر شده به نحوی شایسته اعمال می‌شود. ولی در هر حال، تداوم فکری و نیاز به اتکا بر این اصول را در لحظه‌هایی که شهر و محلات آن دچار بحران هستند، همیشه می‌توان به عنوان پدیده‌های خاص زندگی محله‌ای در شهرهای ایران بازشناخت.

فهرست منابع :
برك پور ؛ ناصر – پایداری هویت در محله های مسكونی – گفتگو با كامران ذكاوت – مجله شهرداری ها – شماره 25 – تهران – 1380
توسلی ؛ محمود – ساخت شهر ومعماری در اقلیم گرم و خشك ایران – انتشارات پیام – تهران – 1381
حدادان یزدی ؛ كیمیا – ساماندهی فضای دو گذر تاریخی در بافت قدیم كاشان – پایان نامه كارشناسی – دانشكده هنرهای زیبا – دانشگاه تهران – تهران – 1383
خلیلی ماهانی ؛ محمدرضا – مرمت و باززنده سازی محله بازار میدان ... قلعه كرمان– پایان نامه كارشناسی شهر سازی – دانشكده هنرهای زیبا – دانشگاه تهران – تهران – 1381
رضوی ؛ حامده – روانبخشی بافت كهن كاشان – پایان نامه كارشناسی شهر سازی – دانشكده هنرهای زیبا – دانشگاه تهران – تهران – 1382
علوی تبار ؛ علیرضا – بررسی الگوی مشاركت شهروندان در اداره امور شهر ها – جلد اول – سازمان شهرداری های كشور – تهران – 1382
فلامكی ؛ محمد منصور – فردایی برای یك ربع قرن تجربه مرمت شهری در ایران – مجله هفت شهر – شماره 2 – وزارت مسكن و شهرسازی – سازمان عمران و بهسازی – 1380
لینچ ؛ كوین – سیمای شهر – ترجمه منوچهر مزینی– انتشارات دانشگاه تهران – چاپ ششم – تهران – 1383
مشهید یزاده دهاقانی ؛ ناصر – تحلیلی از ویژگی های برنامه ریزی شهری در ایران – انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران – تهران – 1383


Cialis pills
جمعه 7 اردیبهشت 1397 07:43 ب.ظ

Tips effectively used..
cialis tablets australia where to buy cialis in ontario generic cialis pill online cialis australian price cialis official site cialis savings card cialis ahumada we use it cialis online store cialis 30 day trial coupon prices on cialis 10 mg
Viagra coupon
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 05:46 ق.ظ

Wow tons of excellent data!
buy legal viagra viagra buy online online sildenafil uk where to buy viagra with prescription buy viagra uk sildenafil generic find viagra online where to buy viagra over the counter viagra pharmacy viagra buy viagra buy viagra online pharmacy
Buy cialis online
جمعه 3 فروردین 1397 06:34 ب.ظ

Fantastic stuff, Appreciate it!
brand cialis generic generic cialis levitra il cialis quanto costa fast cialis online acheter du cialis a geneve cialis generique 5 mg cialis diario compra cialis australia org cialis australian price order cialis from india
BHW
جمعه 1 اردیبهشت 1396 07:40 ق.ظ
I do not even know how I stopped up here, however I thought this submit used
to be good. I do not understand who you might be but certainly you are going to a famous blogger for
those who aren't already. Cheers!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
قیمت زنده طلا و سکه