تبلیغات
شهر و شهرساز - شهرسازی معاصر و فقدان مهندسی اجتماعی
دوشنبه 10 آبان 1389

شهرسازی معاصر و فقدان مهندسی اجتماعی

   نوشته شده توسط: حسین جوانان    

فضاهای عمومی شهری، فضاهایی هستند كه فعالیتهای اقتصادی، فرهنگی و سیاسی شهر را یكپارچه میكنند.
در طول تاریخ فضاهای عمومی همواره نقش مهمی در زندگی اجتماعی شهروندان ایفا كردهاند. اما امروزه به دلیل تحول در فرهنگ شهرنشینی و همچنین تغییر شیوه شهرسازی و معماری، اهمیت خود را تا حدودی از دست دادهاند.

سعی و تمایل انسان بر این است در هر محیطی كه زندگی میكند، تسلط خود را بر آن محیط اعمال كند تا از این راه احساس آرامش و تعادل داشته باشد اما در مقیاس شهرهای بزرگ امروز نه تنها این تسلط وجود ندارد، بلكه نوعی بریدگی و جدایی بین فضاها و تجسم و ذهنیت انسان نیز به وجود آمده است و در نتیجه حس تعلق به فضا و مكان را از بین برده است.
از دیدگاه كارشناسان شهری، فضاهای عمومی در شهرهای سنتی ایران با وجود شكل گیری ارگانیك آنها، تعریف مشخص و مطلوب تری داشتهاند اما فرآیند شتابزده توسعه خارج از ضابطه و اصول شهرسازی در اغلب شهرهای ایران شرایط را بهگونهای تغییر داده كه این شهرها بهویژه محلههای نوساز و تازه شكل گرفته آنها از داشتن فضاهای عمومی بیبهرهاند.
مهندس محمدحسین جهانشاهی، صاحبنظر و طراح فضاهای شهری در این باره میگوید: به نظر من فضای شهری، فضایی عمومی و بیرونی است. فضایی است كه شهروند از آن استفاده میكند و میتواند مثبت یا منفی باشد.
به گفته این كارشناس، فضاهای عمومی شهری با توجه به كاركردها و فعالیتهای موجود در آنها به دو گونه سنتی و نو تقسیم میشوند. فضاهای قدیمی كه از آنها به عنوان فضایی سنتی و یا تاریخی یاد میشود، بیشتر شامل میدانها، بازارها، تكیهها و یا سایر فضاهایی میشود كه استفاده چندمنظوره داشتند.
بعد از ورود به تحولات دنیای امروز، عناصر مدرنیسم وارد زندگی انسان شد كه اساس آن را خیابان و اتومبیل تشكیل میداد و این امر به كلی تعریفی كه تا پیش از این از فضای عمومی وجود داشت را تغییر داد.
به نظر جهانشاهی، فضای عمومی شهرها در نتیجه احداث خیابانهای جدید و ورود اتومبیلها به كلی تغییر كرده و متحول شده است.
او معتقد است با ورود اتومبیل به شهر هر چند خیابان به عنوان یك عنصر عصر مدرنیسم و عامل بیرونی به شهر تحمیل شد ولی كاملا با زندگی آنها پیوند نخورد. خیابان به جای آنكه محل حضور و تعامل مردم و عابران پیاده شود به فضایی برای عبور و مرور خودروها و مشاغل دلالی تبدیل شد و نتوانست به عنوان یك عنصر اساسی از نظر فضاهای شهری در زندگی مردم جایگاهی به دست آورد.
در گذشته، برای گذران اوقات فراغت و تفریح، باغهای متعددی داخل و بیرون شهرها وجود داشت كه به نحوی جزو فضاهای شهری محسوب میشد اما امروزه پاركها با كاستیهایی جایگزین باغها شدند.
محسن خراسانیزاده، به عنوان متخصص طراحی منظر در این باره معتقد است: ماهیت شهر ایجاب میكند كه تجمع انسانها و تكثر مشاغل و فعالیتها در مقیاسی كلانتر انجام شود. به بیانی دیگر، این رابطه انسانهاست كه منجر به شكلگیری فضاهای شهری و به دنبال آن شكلگیری شهرها میشود.

● ویژگی فضاهای شهری در گذشته
در حال حاضر به دلیل تغییر عناصر و كاركردهای گذشته در برخی فضاهای شهری، این فضاها جنبه منفی به خود گرفتهاند.
غلامرضا پاسبانحضرت، كارشناس شهری كه طراح طرحهای متعدد فضاهای شهری بوده است، در این باره میگوید: ما در گذشته، فضایی با عنوان پارك نداشتیم. به جای آن باغهای مقدس داشتیم كه فضا و محوطه پیرامون مقابر یا امامزادهها یا قبرستانهای پردرخت و خوشمنظر بودند. همه اینها به عنوان یك فضای مثبت مورد استفاده قرار میگرفتند ولی الان قبرستان به عنوان یك فضای عمومی، حداقل از جنبه گذران اوقات فراغت، منفی تلقی میشود. در حالی كه در گذشتههای دور استفاده از این فضاها جنبه مثبت و نشاطبخش داشت. میتوان گفت كه نوع برخورد و نگرشها به جنبههای منفی و یا مثبت فضاهای شهری نسبت به گذشته فرق كرده است و به جای فضاهای سنتی، فضاهای جدیدی مورد توجه قرار گرفته است. به اعتقاد جهانشاهی در گذشته سلسله مراتبی از فضاها از خصوصی تا عمومی در شهرها شكل گرفته بود. برای مثال فضاهای نیمهخصوصی داشتیم كه در آن تعامل اجتماعی محدودتری انجام میگرفت. با ورود عنصر خیابان به زندگی شهری تمامی این سلسله مراتب آسیب دیدند.

وی معتقد است در اوایل خیابانكشیها، مانند كشورهای اروپایی، مفهوم فضای شهری رعایت میشد اما اكنون دیگر نه لالهزار، لالهزار سی سال گذشته است و نه خیابان جمهوری. دخالتها در پیادهرو و كاربریهای واقع در آنها به جایی رسیده كه دیگر تعامل اجتماعی و حس تعلق در این فضاها وجود ندارد.

از بین رفتن حس تعلق به نوعی معلول افت كیفیت فضای شهری و بیرنگ شدن عملكرد گذشته آن، آسیبهای متعددی را متوجه شهروندان میكند و به نظر میرسد بررسی دلایل كارشناسانه این موضوع، از اهمیت ویژهای برخوردار است.

جهانشاه پاكزاد نظریهپرداز، طراح شهری و مدرس دانشگاه برای هر یك از فضاهای شهری جایگاه ویژهای قائل است و مفاهیم واژگان و حتی تصاویر ذهنی هر كدام را متفاوت میداند و میگوید: �رفتاری كه یك نفر در میدان دارد با رفتاری كه در یك اتوبان یا خیابان و كوچه از خود بروز میدهد، فرق میكند. چرا كه هر كدام از این فضاها در طول زمان به مكان تبدیل شدهاند و تصویری كه بر اساس مفهوم آنها در ذهن انسانها ساخته میشود متفاوت است و خواهناخواه رفتار انسانها نیز بر مبنای آن تصویر ذهنی، متفاوت خواهد بود. از دید طراحی شهری، سه عامل را میتوان مولفههای هر پدیده تعریف كرد: فرم، عملكرد و معنا كه بر اساس آن نیز هر طراح شهری وظیفه خود میداند، بین این عوامل ارتباط و هماهنگی ایجاد كند.

پاكزاد در این باره میگوید: ایجاد حس تعلق در شهروندان شرط و شروط بسیاری دارد. یكی از شرایط این است كه فضای شهری بتواند عملكرد درستی ایفا كند و یكی از ویژگیهای این فضاها در ایجاد حس تعلق، حضور فعال و مداوم، حركت و تعامل اجتماعی شهروندان در این مناطق است.
خاطرهانگیزبودن فضا یكی دیگر از ویژگیهای عمده فضاهای شهری محسوب میشود. بدیهی است به دلیل كاهش و از بین رفتن این ویژگیها و به خصوص عملكرد مناسب فضاهای شهری، حس تعلق نیز از شهروند گرفته میشود و آنچه در این میان، از مفهوم عملكرد باقی میماند، بیشتر روانی ترافیك است.

خراسانیزاده، اما فضاهای شهری را متاثر از عوامل طبیعی میداند و شهر را در بستر یك محیط طبیعی زنده و ملموس میسنجد. وی همچنین تحركات شهروندان در شهر را به دو نوع حركت كند و سریع تقسیم میكند و میافزاید: هنگام حركت شهروندان در شهر است كه انسان خود را درك میكند و میتواند فضا را ببیند و لمس كند. به گفته خراسانیزاده، در شهرهای ما به ویژه شهرهای بزرگ و كلانشهرها، مدتهاست كه حركت پیاده فدا شده و جنبههای انسانی از آنها گرفته شده در نتیجه شهرهای ما به شهرهای عملكردی، حركت سریع و شهرهای سرعت تبدیل شدهاند.

در مقایسه حال و گذشته و اینكه در زمینه سلسله مراتب عملكردی فضاهای قدیم، محله تعریفی ویژه داشت و بهطور عمده بر اساس ضرورتها و ویژگیهای قومی، فرهنگی و حتی فضایی ساكنان آنها تبیین میشد، ولی در تعریف محلات امروز آنچه به طور عمده مورد توجه طرحهای شهری ما قرار دارد، عبور شبكه، عرض و مقطع آن است كه عمل میكند و مرز محله را مشخص میكند. معیارهای گذشته اصولیتر و انسانیتر از معیارهای امروزی به نظر میرسند.

پاكزاد در این باره میگوید: یكی از معیارهای تقسیمبندی محلات در حال حاضر شبكه و از آن بدتر، با دیدگاه برنامهریزی حدود ۴ یا ۵ هزار نفر را در محدودهای به نام محله محصور كردن است و از یك مركز مفروضی كه میتواند مركز خدماتی باشد، برای سكونت و زندگی آنها یك شعاع عملكردی تعیین و تعریف میشود.

به اعتقاد كارشناسان، مشكل شهرها، شهروندان نیستند بلكه منشا این مشكلات بهطور عمده مدیران و طراحان شهری هستند. جهانشاهی در این میان معتقد است كه دو عامل باعث بروز چنین وضعی در شهرهای كشورمان شده است، یكی فقدان برنامه و قانون برای زمین و دیگری دلالی و بورس زمین. یعنی برنامهریزان شهری در واقع همین دلالها و بورسبازان زمین هستند. زمین به یك كالای سودآور تبدیل شده و همه مردم، امنیت اقتصادی خود را در داشتن یك قطعه زمین جستوجو میكنند و دلالهای زمین نیز با آگاهی به چنین مسالهای، به تسخیر زمینهای جدید میپردازند و با سرمایهگذاری، توسعه شهر را به همان سمت میكشند. با خروج سكونت از فضاهای داخلی و انتقال آن به زمینهای جدید، فعالیتهای تجاری و انبارها به اشغال این فضاها میپردازند و زندگی شبانه و امنیت را از این فضاها میگیرند.

جهانشاهی در این زمینه به خیابان زند شیراز اشاره میكند و میگوید: این خیابان به علت وجود سینماهای متعدد و فضاهای سبز یكی از راستههای اصلی گردش و حركت پیاده و زندگی در شیراز محسوب میشد. با خروج و انتقال واحدهای مسكونی و جایگزینی واحدها و فعالیت تجاری و انبار، نه تنها جاذبه قبلی خود را حتی امنیت بهویژه امنیت شبانه خود را از دست داده است. به هر حال از آنجا كه مباحث گفته شده از زبان كارشناسان بیشتر میان علت و معلولهاست، بررسی و ارزیابی راه خروج از این بحرانها و آشفتگیهای فضایی نیز از دید كارشناسی، ضروری است. پاكزاد، برای خروج از چنین مسائلی، تجدیدنظر اساسی در افكار را مهم و الزامی میداند. وی برخورد با مسائل شهری را همواره انتزاعی دانسته و معتقد است: باید بپذیریم كه شهر محل زندگی مجموعهای از آدمها با نیازها، علایق و سلایق مختلف است و درك و لمس آنها از فضاهای شهری بیشتر از كارشناسان به نظر میرسد. به گفته پاكزاد، الگوبرداری از كشورهای اروپایی و آمریكایی در زمینه فضاهای شهری باید متوقف شود و شناخت نیازهای روحی و روانی افراد جامعه و انعكاس آن در طرحهای شهری، احترام به خاطرات جمعی و فردی انسانی در فضاها و معنابخشی به هر یك از فضاهای شهری در سرلوحه برنامه طراحان و مدیران شهری قرار گیرد. در عین حال وی معتقد است: نمیتوان ارزشهای گذشته را دوباره به فضاهای شهری بازگرداند زیرا آن ارزشها در یك شرایط خاص با نیازهای خاص ایجاد شده و امروز نیازها و شرایط با گذشته فرق كرده است.
خراسانیزاده افت كیفیت فضاهای شهری را در اثر قطع رابطه منطقی بین شهروندان، طراحان و مدیران از خویشتن خویش میداند و معتقد است نوعی بیاعتنایی و بیاعتمادی به فضاهای شهری ایجاد شده و شهروندان برای اصلاح این فضاها، تقاضا یا پیشنهادی را ارائه نمیدهند.

جهانشاهی اما تغییر وضعیت فضاهای شهری را منوط به حل تكلیف سه مساله اساسی در كشور میداند.
زمین، تنوع كاربریها در فضاهای شهری و ساماندهی پهنههای مركزی شهر، مناطق، نواحی و محلات مواردی هستند كه جهانشاهی به آن تاكید دارد و رهایی از آشفتگی و فرسودگی فضاهای فعلی را دغدغه مهم كارشناسان و طراحان شهری میداند.


منبع:روزنامه تهران امروز

is it safe to buy cialis online
دوشنبه 3 تیر 1398 04:54 ق.ظ

You expressed that adequately.
ou acheter du cialis pas cher buy cialis online legal cialis 5 effetti collaterali tarif cialis france cialis reviews cialis venta a domicilio cialis italia gratis acquisto online cialis cialis coupons printable discount cialis
Cialis generic
یکشنبه 2 تیر 1398 12:57 ب.ظ

Cheers! An abundance of posts.

cialis 50 mg soft tab overnight cialis tadalafil cialis generico milano cialis generico in farmacia walgreens price for cialis cialis great britain prezzo di cialis in bulgaria cialis australian price click now buy cialis brand viagra or cialis
http://finrido.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 10:18 ب.ظ

You have made your stand pretty clearly.!
cialis generisches kanada 5 mg cialis coupon printable cialis 20mg preis cf side effects for cialis buy cialis online legal cialis farmacias guadalajara tadalafil tablets buy generic cialis cialis 20mg preis cf buying cialis on internet
Cialis pills
شنبه 1 تیر 1398 05:28 ق.ظ

With thanks. I like this!
cialis professional from usa calis order generic cialis online we like it safe cheap cialis preis cialis 20mg schweiz cialis with 2 days delivery link for you cialis price purchasing cialis on the internet viagra or cialis generic cialis levitra
how long do cialis effects last
جمعه 31 خرداد 1398 01:43 ب.ظ

You actually stated that effectively!
cialis cost acheter cialis meilleur pri prix cialis once a da cialis reviews cialis arginine interactio india cialis 100mg cost only best offers 100mg cialis we recommend cialis best buy cialis y deporte we recommend cialis best buy
http://chlorcorranch.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 08:49 ب.ظ

Good stuff. Cheers.
we use it cialis online store cialis 5mg prix achat cialis en suisse viagra vs cialis price cialis per pill prescription doctor cialis cialis sicuro in linea cialis vs viagra cipla cialis online if a woman takes a mans cialis
http://quecrusin.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 02:17 ق.ظ

You revealed that effectively!
acquistare cialis internet we like it cialis price cialis generic availability cialis tadalafil cialis authentique suisse cialis 50 mg soft tab buy cialis online nz only now cialis 20 mg cialis efficacit achat cialis en itali
http://maaclinar.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 09:50 ق.ظ

You stated it effectively!
viagra vs cialis cialis sans ordonnance cialis 10 doctissimo cialis 5 mg schweiz cialis generika cialis 100mg suppliers cialis for sale cialis daily cialis super acti cialis 5mg
cialis pills price each
سه شنبه 28 خرداد 1398 05:33 ب.ظ

Nicely put, Thanks!
i recommend cialis generico cialis ahumada cialis daily dose generic cialis 50 mg soft tab prices on cialis 10 mg import cialis acheter cialis kamagra cialis professional from usa cialis online deutschland cialis prezzo di mercato
http://specizev.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 01:17 ق.ظ

Appreciate it! Loads of forum posts!

cialis 5mg non 5 mg cialis generici 200 cialis coupon cialis price thailand cialis generika in deutschland kaufen free cialis legalidad de comprar cialis cialis sicuro in linea cialis 20mg cialis 5 mg funziona
canadian pharmacy cialis
شنبه 25 خرداد 1398 11:13 ق.ظ

Thanks a lot, Wonderful stuff!
pastillas cialis y alcoho cialis kaufen bankberweisung cialis pas cher paris cialis reviews cialis 5 mg cialis lowest price tadalafil 10 mg cialis prezzo in linea basso preis cialis 20mg schweiz only here cialis pills
http://peysilmu.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 08:58 ب.ظ

You made the point.
cialis sicuro in linea cialis super acti warnings for cialis cialis sale online cialis 30 day sample how do cialis pills work comprar cialis 10 espa241a cialis dosage buy cialis online nz we like it cialis price
Cialis online
جمعه 24 خرداد 1398 06:51 ق.ظ

Thanks a lot! I like it!
the best site cialis tablets cialis online deutschland cialis therapie warnings for cialis cialis 5 mg schweiz generic cialis at walmart achat cialis en europe cialis generique 5 mg india cialis 100mg cost estudios de cialis genricos
http://imadyd.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 04:38 ب.ظ

Fine info. With thanks!
5 mg cialis pharmacie en ligne 40 mg cialis what if i take generic cialis 20mg tablets generic cialis pill online cialis farmacias guadalajara safe dosage for cialis preis cialis 20mg schweiz cialis 20 mg cost cuanto cuesta cialis yaho cialis daily dose generic
Generic cialis
پنجشنبه 23 خرداد 1398 03:00 ق.ظ

Thanks. Ample data.

cialis taglich order cialis from india cheap cialis sublingual cialis online cialis 5 mg effetti collateral cialis purchasing click here take cialis india cialis 100mg cost only best offers 100mg cialis cialis prices in england
http://cialisvie.com/
سه شنبه 21 خرداد 1398 08:51 ق.ظ

Amazing forum posts, Cheers.
cialis 200 dollar savings card enter site 20 mg cialis cost best generic drugs cialis cialis rezeptfrei sterreich how to purchase cialis on line try it no rx cialis discount cialis ou trouver cialis sur le net cialis 5 mg effetti del cialis
cialisvie.com
دوشنبه 20 خرداد 1398 03:51 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it!
cialis price in bangalore low dose cialis blood pressure only now cialis 20 mg cialis tadalafil online buy cialis online nz canadian drugs generic cialis rezeptfrei cialis apotheke cialis for sale south africa 40 mg cialis what if i take how does cialis work
cialisvie.com
شنبه 18 خرداد 1398 09:45 ب.ظ

You mentioned it really well!
buy cialis cheap 10 mg cialis pills boards cialis dosage recommendations cialis ahumada price cialis per pill cialis preise schweiz generic cialis review uk cost of cialis per pill cialis online deutschland cialis for sale
erectile dysfunction injections
شنبه 4 خرداد 1398 06:06 ق.ظ
common causes erectile dysfunction http://viagralim.us common causes erectile dysfunction !
Hello! I know this is kind of off topic but I was wondering which blog platform are you using for this website? I'm getting tired of Wordpress because I've had problems with hackers and I'm looking at alternatives for another platform. I would be fantastic if you could point me in the direction of a good platform.
buy cialis no rx
پنجشنبه 15 آذر 1397 11:44 ب.ظ

Nicely put, Thanks.
safe dosage for cialis free generic cialis buy generic cialis cialis australian price cialis herbs cialis from canada cialis with 2 days delivery cialis canada prix de cialis tadalafil tablets
buy cialis medication
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:14 ق.ظ

Amazing all kinds of valuable tips!
cialis dosage amounts cialis prices cialis lilly tadalafi 40 mg cialis what if i take acheter cialis kamagra cialis 20mg buy generic cialis how to purchase cialis on line cialis generika generic cialis pro
buy cialis without a doctor's prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 11:06 ق.ظ

Thanks! I appreciate it!
chinese cialis 50 mg wow cialis 20 cialis e hiv miglior cialis generico canadian cialis prescription doctor cialis cialis generique buy online cialis 5mg cialis daily new zealand if a woman takes a mans cialis
Cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 11:36 ب.ظ

Thanks a lot, Helpful information.
prix cialis once a da achat cialis en suisse sublingual cialis online online cialis cialis wir preise cialis baratos compran uk acheter cialis meilleur pri generic cialis with dapoxetine cialis generico buy brand cialis cheap
buy tadalafil pills
سه شنبه 13 آذر 1397 12:44 ب.ظ

This is nicely expressed! .
warnings for cialis cialis for bph cialis generico online only now cialis 20 mg cialis australia org cialis for bph cialis alternative cialis farmacias guadalajara cialis prices generic for cialis
Cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 01:06 ق.ظ

Great content. Thanks!
generic cialis levitra cialis per paypa click here to buy cialis price cialis wal mart pharmacy cialis sans ordonnance cialis 5mg comprar cialis 10 espa241a canadian discount cialis free cialis cialis generic availability
Cialis prices
دوشنبه 12 آذر 1397 12:12 ب.ظ

You actually reported it well!
acquistare cialis internet click here take cialis cialis for sale warnings for cialis when will generic cialis be available wow cialis 20 legalidad de comprar cialis cialis online holland cialis online deutschland recommended site cialis kanada
Cialis canada
دوشنبه 12 آذر 1397 12:37 ق.ظ

Thank you. I value it!
cialis pills best generic drugs cialis prix cialis once a da cialis professional yohimbe cialis 5 mg para diabeticos generic cialis soft gels cialis 20mg prix en pharmacie cialis generico lilly cialis patentablauf in deutschland calis
Buy generic cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 11:30 ق.ظ

Nicely put. Many thanks.
cialis herbs cialis dose 30mg cialis official site 40 mg cialis what if i take cialis sicuro in linea cialis generico in farmacia generic cialis with dapoxetine tadalafil cialis farmacias guadalajara cialis efficacit
Cialis prices
یکشنبه 11 آذر 1397 12:45 ق.ظ

Cheers! Lots of posts!

cialis canada on line free generic cialis cialis 10 doctissimo cilas cialis prices in england trusted tabled cialis softabs cialis 5 mg funziona comprar cialis navarr cialis uk cialis super acti
buy cialis
شنبه 10 آذر 1397 11:31 ق.ظ

Wonderful forum posts, Thanks a lot!
purchase once a day cialis deutschland cialis online cialis from canada tadalafil 20mg cialis generico online cialis 5 mg buy cialis price in bangalore preis cialis 20mg schweiz brand cialis nl fast cialis online
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
قیمت زنده طلا و سکه