تبلیغات
شهر و شهرساز - سیرتحول تهیه طرحهای توسعه شهری در جهان و ایران
شنبه 1 آبان 1389

سیرتحول تهیه طرحهای توسعه شهری در جهان و ایران

   نوشته شده توسط: میثم برگ بید وندی    نوع مطلب :مقالات ،

دکتر رضا احمدیان- دکترای تخصصی شهرسازی

چكیده

     تهیه و تدوین برنامه های توسعه شهری در جهان و ایران با مفهوم امروزی از قدمت زیادی برخودار نیست ولی تلاش های انجام گرفته در این خصوص به زمان های گذشته باز می گردد، نخستین تلاش هایی كه به نوعی در راستای نظم دهی به سكونتگاه انسانی بوده است كه اولین سرچشمه های تدوین برنامه توسعه را فراهم نموده است.

در یك تقسیم بندی عمده می توان 4 مرحله زیر را برای سیر تحول طرح های توسعه شهری در جهان برشمرد.

مرحله نخست (سال های 1800 تا 1900 میلادی) شكل گیری ایده آرمان شهری برای رفع مشكلات شهروندان ارائه می شود.

مرحله دوم (سال های 1900 لغایت 1950 میلادی) با تهیه طرح توسعه برای شهرهای اروپایی همچون آمستردام، پاریس و لندن، نخستین تفكرات مبتنی بر برنامه ریزی به وجود می آید.

مرحله سوم (سال های 1950 تا 1970) شكل گیری و تدوین منشور آتن وتوجه به استانداردهای كمی زندگی شهری.

مرحله چهارم (1970 به بعد) توجه به جنبه های غیر كالبدی شهرها و ایجاد نگرش های جدید در برنامه ریزی توسعه شهری.

 بررسی سیرتحول مطالعات طرح های توسعه شهری در ایران در یك طبقه بندی كلی 3 مقطع تاریخی زیر را بیان می كند:

مرحله اول: قبل از اسلام و دوران باستان با شكل گیری مجموعه های باشكوه و عظیم همچون چغازنبیل ـ تخت جمشید ـ جندی شاپور  و ....

مرحله دوم: بعد از اسلام تا مشروطیت رونق شهرنشینی با گسترش هنر دوران اسلامی و معماری باشكوه در مساجد بازارها و ایجاد شهرهای پررونق مثل سمرقند، بخارا، اصفهان و...

مرحله سوم: دوران معاصر، با ورود اتومبیل به شهرهای گور و تغییر ساختار قضایی شهرها با شكل گیری خیابان  های عریض و تهیه اولین طرح های توسعه شهری از دهه 1340 شمسی به بعد.

خلاصه

سیر تحول تهیه طرح های توسعه شهری (جهان)

  

مرحله اول

1900-1800

·         ایده های اتوپیایی برای رفع مشكلات اقتصادی، اجتماعی

·         فالانستر شارل فوریه، دهكده تعاونی رابرت آوئن

  

مرحله دوم

1950-1900

·         گسترش تفكرات پوزیتویسم و استدلال استقرایی

·         تهیه طرح آمستردام 1939-1934

·         طرح پاریس 1939-1934

·         طرح لندن بزرگ 1944

 

مرحله سوم

1970-1950

·         بازسازی و نوسازی سریع شهرها بعد از جنگ جهانی دوم

·         نظم بخشی فعالیت های چهارگانه شهر (مسكن، كار، تفریح، حمل ونقل)

·         استاندارد نمودن نیازهای كمی و كیفی زندگی شهری

 

مرحله چهارم

1970 به بعد

·         توجه به جنبه های انسانی شهر

·         نگرش مبتنی بر شرایط عدم قطعیت

·         تغییر رویه مطالعات شهری از جامع به نظام سیستمی

  

بررسی سیر تحول مطالعات  طرح های توسعه شهری در ایران

 

دوران باستان (قبل از اسلام

·         وجود تفكرات از پیش برنامه ریزی شده برای ساخت و ساز

·         احداث مجموعه های بزرگ (تخت جمشید، چغازنبیل، ارگ بم، شهرسوخته

·         ایجاد شهرهای هندسی مثل فیروزآباد، نیشابور، جندی شاپور

·         ریخت شناسی شار دوره ساسانی (دژحكومتی / شارستان / ربض / بازار میدان

 

بعد از اسلام تا عصرمشروطیت

·         اضافه شدن عنصر كالبدی مسجد در مراكز شهر

·         توسعه شهر فئودالی و ارتباط شهر با روستا

·         توسعه هنر ایرانی در قالب معماری ساختمان ها و ایجاد شهرهای پررونق مثل سمرقند، بخارا، هرات

·         رونق شهرنشینی با اضافه شدن دو عنصر میدان و خیابان خصوصاً در عصر صفویه

·         گسترش شهرهای آباد و پررونق (مثل اصفهان)

 

دوران معاصر تاانقلاب اسلامی

·         انقلاب مشروطیت و قانونمند شدن رابطه دولت و مردم

·         تحول از سنت به مدرنیسم در عصر پهلوی و گسترش شهر تهران تغییر ساختارهای فضایی شهرها با مداخله گری دولت مقتدر (ثروت و قدرت)

·         تهیه نقشه خیابان ها (1309)

·         تهیه طرح های شهرسازی در قالب معابر (به هم ریختن بافت سنتی شهرها)

·         تصویب قوانین مرتبط با شهرسازی (شهرداری و انجمن شهر، وزارت آبادانی و مسكن و...

تهیه اولین طرح های جامع شهری از دهه 1340

مرجع شهرسازی ایران

BHW
جمعه 1 اردیبهشت 1396 04:11 ق.ظ
Awesome post.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
قیمت زنده طلا و سکه