تبلیغات
شهر و شهرساز - سیمای شهر بهانه‌ای برای ندیدن(مصاحبه ای با خانم دکتر رضازاده)/قسمت اول

دكتر رضا زاده استادیار گروه شهرسازی دانشكده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت است در سال 1378 دوره دكترای طراحی شهری را در دانشگاه شیفیلد انگلستان به پایان رسانده و در سال‌های اخیر پیرامون سیمای شهری مطالعات زیادی انجام داده است .

"رضا زاده" معتقد است: «زیبا نبودن سیمای شهرهای امروز ، ما را وادار به ندیدن كرده است.

بررسی اغتشاش بصری مهمترین محور گفت و گوی ما با "راضیه رضا‌زاده "است .

- شما یك متخصص در زمینه طراحی شهری هستید، سیمای شهر از دیدگاه یك طراح شهری چگونه تعریف می‌شود؟


سیمای شهر، همان ظاهر شهر است كه طی حركت، به طور عمده در محورهای شهری تجربه می‌شود. یعنی از دید طراح شهری، سیمای شهر آن بخش از فضاست كه در معابر عمومی طی حركت از مكانی به مكان دیگر، دیده می‌شود. در این تعریف عامل حركت، عنصر مهمی است.

- بنابراین تعریف شما از سیمای شهر فقط نمای بیرونی و جداره بناهاست؟



-
بله! اما در ادبیات شهرسازی واژه سیمای شهر جایگزین واژه Image شده است كه معادل تصور ذهنی از شهر است. این جایگزینی معنایی ناشی از ترجمه‌های غلط است.
.


- با توجه به این تعریف سیمای شهری چگونه شكل می‌گیرد؟


-
بگذارید پاسخ این سئوال را با ذكر یك تشبیه داده باشیم. اگر ما موسیقی را طی زمان تجربه می‌كنیم، سیمای شهری را طی حركت در محور، تجربه می‌كنیم.در اینجا زمان را با حركت معادل بگیرید. منتهی تفاوت موسیقی با سیمای شهری در این است كه برای موسیقی، تدوین كننده‌ای وجود دارد كه آن را تنظیم كرده است و توسط افراد مختلف اجرا می‌شود. اما در مورد شهر وضع فرق می‌كند یعنی سیمای شهر نه توسط طراح شهری كه در اثر ساخت و ساز افراد مختلف در قطعات منفك زمین به وجود می‌آید.

-در این میان طراح شهری در شكل‌گیری سیمای شهر چه نقشی را ایفا می‌كند؟



-
طراح شهری یك هماهنگ‌كننده یا تدوین‌گر است. اما واقعیت این است كه طراحان شهری علاوه بر نبود تسهیلات قانونی و ابزارهای كنترلی با مشكل دیگری نیز روبه‌رو هستند. برای روشن شدن این قضیه، شاید بهتر باشد سراغ همان مقایسه قبلی برویم. در موسیقی تنها شنونده را تحت كنترل دارید، چون زمان در كنترل شماست اما در طراحی شهری، حركت بیننده در كنترل شما نیست. بنابراین طراح شهری باید پیش‌بینی كند بیننده چه مسیرهایی را انتخاب می‌كند. چرا كه در شهر مسیرهای مختلفی وجود دارد مثلا مسیرهای فرهنگی، مسیرهای مذهبی و زیارتی، مسیرهای تفریحی، مسیرهای تجاری و... كه هر كدام حال و هوای خاص خود را دارند. این مسیرها از عناصر متفاوتی تشكیل می‌شوند كه توجه به این عناصر و هماهنگی آنها در طراحی شهری بسیار مهم است.

- با توجه به آن چه گفته شد، تعریف شما از یك شهر كه دارای سیمای شهری مناسب است چیست؟



در این رابطه می‌توان یك طیف را در نظر گرفت. طیفی كه یك سوی آن هماهنگی و سوی دیگرش اغتشاش است. تنوع و یكنواختی شكل‌ها هر كدام باید بتواند منجر به یك كل هماهنگ و مطلوب شود. در شهرهای امروزی ما چند مشكل عمده وجود دارد. یكی از آنها یكنواختی و مشابهت سیمای آنهاست. آنها فاقد هویت خاص هستند. هویتی كه مشخص كند این شهر برای مثال تهران است و نه یك شهر دیگر. مشكل دیگر اغتشاش است كه سیمای شهر از نظر بصری دارد.



-
آیا سیما و منظر شهری در ایجاد یك فرهنگ خاص شهری كه مد نظر برنامه‌ریزان فرهنگی باشد، موثر است؟



_
من فكر می‌كنم قبل از آن كه سیما و منظر شهری در ایجاد فرهنگ موثر باشد. سیما و منظر شهری است كه متاثر از فرهنگ است. آن چه در شهر اتفاق می‌افتد بازتاب فرهنگ آن شهر است.


 بگذارید این سئوال را به شكل دیگری مطرح كنیم، سیمای یك شهر بر یك تازه وارد یا كودكی كه در این شهر به دنیا می‌آید و بعد رشد می‌كند چه اثری می‌تواند داشته باشد؟



_ قطعا موثر است! انسان یك موجود سه بعدی است و برای فهمیدن و لذت بردن به محیطی سه بعدی احتیاج دارد. این موضوع تا آن اندازه مهم است كه سیمای نامطلوب
شهری می‌تواند در نهایت منجر به عدم تعلق محیطی شود تا آن جا كه حتی ممكن است فرد تصمیم بگیرد از شهر برود مثال دیگری كه در این رابطه می‌توان به آن اشاره كرد بحث اطلاع‌رسانی محیطی است. چرا كه تبلیغات محیطی می‌توانند تاثیرات منفی در الگوی ترافیكی شهر بگذارن و در چنین شرایطی كه تبلیغات شهری از نظر عملكردی مشكل ایجاد می‌كنند باید آن را كاهش داد.



- با وجود تاثیراتی كه سیمای شهر بر احساسات و رفتار شهروندان می‌گذارد واكنش شهروندان نسبت به سیمای
شهری چگونه است؟

_ منظر اگر مطلوب باشد مورد توجه قرار می‌گیرد. در غیر این صورت ذهن به طور طبیعی شروع می‌كند به نفی كردن و نادیده گرفتن، در نتیجه یك كوری محیطی رخ می‌دهد. با مطالعات انجام شده نیز این مساله ثابت شده است.
این وضعیت درست مانند وضعیت شخصی است كه نزدیك بزرگراه زندگی می‌كند. آن شخص پس از مدتی اصلا صدای بزرگراه را نمی‌شنود. یعنی در دراز مدت ابتدا حساسیت ذهنی و سپس حساسیت واقعی‌اش را از دست می‌دهد یعنی گوش نسبت به آن طول موج خاص، كر می‌شود. این مساله در مورد بینایی نیز به نوعی وجود دارد. خود من كه سال‌هاست در مورد سیمای شهر مطالعه می‌كنم هر وقت وارد شهر جدیدی می‌شوم بیش از 5 دقیقه تحمل دیدن ندارم.


-چرا كه اغلب شهرها نازیباست، این ندیدن كه به طور طبیعی در همه اتفاق می‌افتد، پدیده خوبی نیست، چون در این میان بخش قابل توجهی اطلاعات محیطی وجود دارد كه باید انتقال پیدا كند.

- در رابطه با تاثیرات سیمای شهر، چه پژوهش‌های علمی‌ای انجام شده است؟



_ در این رابطه پژوهش‌های فراوانی انجام شده است. به خصوص در مورد این كه چه میزان تنوع محیطی یا هماهنگی محیطی مطلوب است یا این كه معانی و مفاهیم محیطی چگونه شكل گرفته‌اند. دیدگاهی وجود دارد كه ساختن به نوعی بیان یكسری معانی و مفاهیم است. یعنی ساختمان یك ابزار بیانی است.اینكه این معنای تولید شده تا چه اندازه توسط مردم بازخوانی شود یا تداعی‌كننده چه مطالبی باشد موضوعی است كه در روانشناسی محیطی به آن پرداخته می‌شود.در این باره من یك مقایسه‌ای میان معماری نوآورانه و معماری سنتی، مثلا معماری مساجد انجام داده‌ام. نحوه تداعی مفاهیمی مانند معنویت در هر كدام از این معماری‌ها با هم متفاوت است.




BHW
چهارشنبه 30 فروردین 1396 11:23 ب.ظ
Hey there, You've done a great job. I'll definitely digg it and personally recommend to my friends.
I am sure they will be benefited from this web site.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
قیمت زنده طلا و سکه