تبلیغات
شهر و شهرساز - نقش پیوندهای روستا-شهری در تغییرات کالبدی سکونتگاه های روستایی

چکیده

کالبد سبب می شود فضاها اعم از شهر و روستا در عین حفظ پویایی زمانی- مکانی خود، از یک شاخصه کلی که حاکی از حس و روح آن مکان است برخوردار باشند. در این میان روستاها یکی از عرصه های دمیدن و شکوفایی حس، روح و هویت مکانی هستند که بخش اعظم این ویژگی را به واسطه بافت کالبدی منحصر به فرد خود کسب کرده اند و در حصول به این ویژگی مجموعه ای از عوامل نظیر مصالح و مواد محلی، دانش بومی، کارکردها و پیشینه تاریخی فضا، موقعیت جغرافیایی و ... دخیل بوده است. معماری روستا، آنجا كه به خصوصیات محیط زیست انسانها پیوند می خورد، نقش مهمی در حفظ و ارتقای ماهیت کالبدی  روستا داشته و از گذشته های دور نمادی از تفاوتها و برتری های محلی محسوب می شده است. اما در سالهای اخیر، توسعه و رشد ارتباطات، فناوری و خروج از انزوای جغرافیایی روستاها، دگرگونی در روابط شهر و روستاها، کالبدی روستاها را در نوردیده و دستخوش تغییر است. بر این اساس این مطالعه از طریق روش شناسی توصیفی- تحلیلی و كتابخانه­ای در تلاش برای پاسخگویی به این هدف و سوال كلیدی می باشد كه: روابط و پیوندهای روستا- شهری چگونه و تا چه میزان منجر به تغییرات كالبدی در محیط های روستایی شده اند؟ برای پاسخگویی به این سوال ابتدا 4 نقطه روستایی در آزادشهر به عنوان روستاهای مورد مطالعه انتخاب شد و تحلیل داده های جمع آوری شده از طریق SPSS نشان دهنده این نكته می باشد كه گسترش پیوندهای روستا-شهری تاثیر اساسی در تغییرات كالبدی روستاها داشته است.

کلمات کلیدی: تغییرات کالبدی، پیوندهای روستا-شهری، نواحی روستایی، استان گلستان

مقدمه

معماری و بافت کالبدی روستا یکی از عناوین مطرح در مباحث برنامه ریزی توسعه روستایی می باشد، چرا که بافت روستایی با توجه به نوع کارکرد آن و پیوند عمیق آن با محیط زیست و طبیعت، دارای کالبدی متمایز از فضاهای شهری است که این کالبد در ارتباط با بستر شکلی زمین، تعاملات انسانی و عناصر تاریخی، اجتماعی، فرهنگی آن هویتی منحصر به فرد یافته اند.  در دوره معاصر، عوامل بسیاری در تقابل با این ارزشها و هویت قرار گرفته اند که نه تنها بهبود وضعیت روستاها را سبب نشده، بلکه به از بین رفتن غنای معماری و کالبد روستایی از طریق ورود ارزشهای غیرخودی و نامانوس و بیگانه با هویت اصیل روستایی انجامیده است. این مداخلات به تبع تغییر بافت و هویت کالبدی روستاها، تغییر هویت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را نیز به همراه داشته اند. در صورتیکه تحولات کالبدی روستا در نتیجه ورود عناصر و ارزشهای غیرخودی بدون مرجع پالایشگر مشخص صورت گیرد، سبب ایجاد تضادهای ساختاری در بافت روستا و تعارض آن با هویت کالبدی و حس مکانی روستا و کمرنگ شدن آن خواهد بود. مجموعه عوامل متفاوتی در بروز این تغییر تاثیرگذارند. با توجه به تحولات مفاهیم توسعه روستایی، زمینه دخالتهای بیرونی و همچنین تحولات درونی محیط های روستایی توسط ابزار مختلف در ادبیات توسعه فراهم می باشد، اما چگونه این مداخلات می تواند به اهداف خود یعنی پایداری توسعه روستاها دست یابد و در عین حال حفظ ماهیت کالبدی روستاها را نیز به همراه داشته باشد؟ طرح های نوسازی، کاهش آسیب پذیری، استحکام بخشی، هادی، و ... بخشی از این ابزار هستند. اما یکی از مهمترین فاکتورهای تاثیرگذار بر تحول ماهیت کالبدی و تغییر آن توسعه ارتباطات و به واسطه آن پیوندهای فضاهای روستایی با سکونتگاه های بیرونی خود می باشد. با توسعه وسایل ارتباطی، خطوط و شبکه راه ها، پیوندهای روستا شهری بسیار توسعه یافته اند و کارکردهای نوینی برای فضاهای روستایی به همراه داشته اند. توسعه گردشگری در فضاهای روستایی مجاور شهرها، کارکرد خوابگاهی این فضاها به لحاظ هزینه های زندگی برای اقشار شاغل در شهرها، و نقش روستا در تامین مساکن ارزان قیمت برای شاغلین شهری، از جمله کارکردهای مهمی هستند که در نتیجه توسعه ارتباطات برای نواحی روستایی رغم خورده اند. در پی این ارتباطات، جریانات بسیاری از کالا، خدمات، جمعیت، سرمایه و ... بین نواحی شهری و روستایی مبادله می گردد. بی شک این جریانات آثار و نتایجی بیشماری بر هر یک از این فضاها به همراه خواهد داشت که در ابعاد مختلف قابل مشاهده است. در بررسیهای ناحیه ای کشورهای در حال توسعه، به وجود انواع روابط متقابل بین شهر و روستا به عنوان عناصر اصلی تشکیل دهنده ناحیه اشاره می شود. براساس این تحقیقات تفاوتهای اجتماعی و اقتصادی موجود بین دو واحد مزبور مبین نوع روابطی تلقی می شود که بین آنها وجود دارد. تفاوت فضایی بیشتر نشان دهنده جریان یکطرفه و بهره برداری شهر از روستاهای پیرامون است که مفهوم شهرهای انگلی را متبادر می سازد و برعکس تفاوتهای کمتر در صورت وجود روند مثبت توسعه، بیانگر گسترش و وجود شهرهای خلاق می باشد(افراخته، 1380، ص50). یکی از آثار روابط شهر وروستا، تغییر الگوهای کالبدی سکونتگاه های روستایی است که به واسطه آن ماهیت کالبدی بسیاری از نواحی روستایی دستخوش تغییر قرار می گیرد. مطالعه حاضر به دنبال بررسی میزان تاثیر و پاسخگویی به این پرسش است که پیوندهای روستا- شهری تا چه اندازه سبب از بین رفتن ماهیت کالبدی یا به عبارتی خصوصیات منحصر به فرد محیط مصنوع روستاها گردیده است؟

طاهره صادقلو[1]

 عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد

نصرالله مولایی هشتجین

 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد واحد رشت



Email: tsadeghloo@yahoo.com





canadian pharmaceuticals online
یکشنبه 1 مهر 1397 03:59 ب.ظ

You reported that very well!
cialis canadian pharmacy canadian mail order pharmacies canadian online pharmacies legal canadian online pharmacies reviews online pharmacies tech school Northwest Pharmacy good canadian online pharmacies pharmacy canada best canadianpharmacy canadian pharmacies-24h
http://cialisvipsale.com/
چهارشنبه 28 شهریور 1397 11:54 ق.ظ

Useful data. Thanks.
200 cialis coupon opinioni cialis generico the best site cialis tablets miglior cialis generico cialis 200 dollar savings card opinioni cialis generico cialis italia gratis prix cialis once a da cialis 100 mg 30 tablet achat cialis en suisse
http://cialisvi.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 04:05 ب.ظ

Position certainly applied.!
generic cialis in vietnam cialis sicuro in linea cialis generic tadalafil buy cialis prezzo di mercato when will generic cialis be available cialis 5 mg effetti collateral cialis 5mg billiger cialis 20mg preis cf free cialis we recommend cheapest cialis
cialisvonline.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 10:39 ب.ظ

Fantastic info. Many thanks!
order a sample of cialis prezzo di cialis in bulgaria cialis rezeptfrei sterreich cialis arginine interactio tarif cialis france side effects for cialis cialis 20mg prix en pharmacie pastillas cialis y alcoho cialis kamagra levitra cialis super acti
canadian viagra
سه شنبه 23 مرداد 1397 10:00 ق.ظ

Amazing postings. Thank you!
where can i buy a viagra buy generic sildenafil online to buy viagra blue pills sildenafil tablets online safest place to buy viagra buy viagra with no prescription buy viagra online canada buy viagra online uk next day delivery sildenafil buy online uk
http://babecolate.com/buy-cialis-online-steroid.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 01:28 ق.ظ

You stated it effectively!
cialis australia org comprar cialis navarr order cialis from india tadalafil tablets cialis lowest price low cost cialis 20mg ou acheter du cialis pas cher female cialis no prescription cialis for sale south africa opinioni cialis generico
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
قیمت زنده طلا و سکه